Lykilskilaboð Mýralífs

Mýrar og íslensk menning

Mýrar og votlendi sem hluti af sögu og sjálfsmynd Íslendinga.

Mýrar og votlendi hafa lengi verið hluti af lífi og menningu Íslendinga. Þær voru mikilvæg auðlind þar sem sótt var torf og mór til eldiviðar og land nýtt til slægju og beitar og spor þeirra má sjá víða í örnefnum og landslagi. Þrátt fyrir að mýrar hafi stundum verið taldar erfiðar eða hættulegar eru þær einnig hluti af menningarlegu minni þjóðarinnar – torfkofum, mógröfum, engjaslætti og daglegu lífi fyrri kynslóða. Fuglalíf votlendis hefur einnig djúpa menningarlega merkingu; komu farfugla á borð við lóuna er enn fagnað sem merki um að vorið sé komið. Í dag er sífellt meiri skilningur á því að mýrar eru ekki aðeins auðlind heldur einnig hluti af menningarlegri sjálfsmynd og náttúruarfi landsins.

Líffræðileg fjölbreytni

Sérstaða íslensks votlendis og lykiltegunda.

Votlendi er eitt mikilvægasta vistkerfi Íslands og grundvöllur fjölbreytts lífríkis. Vatnið mótar jarðveg, gróður og lífsskilyrði og skapar búsvæði fyrir fjölmargar tegundir plantna, smádýra og fugla. Íslenskt votlendi er sérstakt meðal annars vegna eldfjallajarðvegs og víðáttumikilla svæða sem hafa víða horfið í Evrópu. Hér finnast sérhæfðar tegundir eins og sóldögg og blöðrujurt auk fjölmargra fugla sem treysta á þessi búsvæði til varps og fæðuöflunar. Ísland ber því alþjóðlega ábyrgð á vernd ákveðinna tegunda og vistkerfa sem eru lykilþáttur í líffræðilegri fjölbreytni.

Efnahagslegt gildi

Heilbrigt votlendi sem auðlind fyrir landbúnað, ferðaþjónustu og samfélag.

Heilbrigt votlendi skapar ýmis verðmæti fyrir íslenskt samfélag. Það bætir vatnsbúskap, bindur næringarefni og dregur úr áhrifum flóða og þurrka, sem styrkir bæði landbúnað og vistkerfi vatna og áa. Votlendi gegnir einnig mikilvægu hlutverki fyrir ferðaþjónustu þar sem ósnortin víðerni, fuglalíf og kyrrð laða að sér náttúruunnendur og fuglaskoðara. Sterkt votlendi er því ekki aðeins náttúruverndarmál heldur einnig fjárfesting í sjálfbærri atvinnustarfsemi og velferð samfélagsins.

Loftslag og kolefni

Votlendi sem lykilþáttur í kolefnishringrás og loftslagsaðgerðum.

Mýrar og votlendi eru meðal mikilvægustu kolefnisforðabúra jarðar. Í vatnsmettuðum jarðvegi safnast lífrænt efni upp og kolefni getur bundist í jörðu í hundruð eða þúsundir ára. Þegar votlendi er framræst losnar þetta kolefni aftur út í andrúmsloftið en endurheimt votlendis getur dregið verulega úr slíkri losun. Slíkar aðgerðir styðja því bæði loftslagsmarkmið og líffræðilega fjölbreytni á sama tíma. Endurheimt votlendis er þannig ein hagkvæmasta náttúrulega loftslagsaðgerðin sem völ er á.

Alþjóðlegt hlutverk Íslands

Ísland sem tengipunktur boreal-, Atlantshafs- og norðurslóða.

Ísland er mikilvægur tengipunktur í vistkerfi Norður-Atlantshafsins og norðurslóða. Fjölmargar farfuglategundir sem verpa á Íslandi eyða stórum hluta ársins annars staðar í Evrópu eða Afríku og tengja þannig vistkerfi margra landa saman. Ísland ber sérstaka ábyrgð á búsvæðum ákveðinna tegunda, meðal annars í votlendi sem teljast alþjóðlega mikilvæg fuglasvæði. Aðrar tegundir, svo sem evrópski állinn sem er í útrýmingarhættu, nýta einnig þessi vistkerfi. Með vernd votlendis getur Ísland því lagt mikilvægt framlag til alþjóðlegrar náttúruverndar og verið leiðandi í vernd líffræðilegrar fjölbreytni.